Sağlık sorunları nedeniyle hareket kabiliyetini kaybeden bireylerin ev ortamında bakılması, hem tıbbi hem de lojistik bir hazırlık gerektirir. Bu hazırlığın en maliyetli kalemi olan medikal yataklar, dar gelirli aileler için erişilmesi zor bir ekipman haline gelebilir. Ancak sosyal devlet anlayışı çerçevesinde, yerel yönetimlerden merkezi hükümet birimlerine kadar birçok kurum, ihtiyaç sahipleri için ücretsiz hasta yatağı sağlama programları yürütmektedir. 2026 yılı itibarıyla güncellenen sosyal yardım yönetmelikleri doğrultusunda, hibe veya ödünç sistemiyle bu yataklara nasıl sahip olabileceğinizi tüm detaylarıyla açıklıyoruz.
Ücretsiz hasta yatağı, yatalak veya ağır engelli olan vatandaşların bakım süreçlerini kolaylaştırmak amacıyla kamu kaynakları, belediye bütçeleri veya sivil toplum kuruluşları tarafından bedelsiz olarak sunulan medikal karyoladır. Bu yataklar, hastanın pozisyonunu değiştirmesine olanak tanıyan motorlu sistemlere, düşmeyi önleyen yan korkuluklara ve serum askısı gibi tıbbi aksesuarlara sahiptir.
Ücretsiz sağlanan bu hizmet genellikle iki şekilde işler: "Hibe" sisteminde yatağın mülkiyeti tamamen hastaya verilirken; "Ödünç/Emanet" sisteminde yatak, hastanın ihtiyacı bittiğinde (iyileşme veya vefat durumunda) kuruma geri iade edilmek üzere teslim edilir. Bu sistem, ekipmanların dezenfekte edilerek tekrar tekrar kullanılmasını ve daha fazla hastaya ulaşılmasını sağlayan sürdürülebilir bir modeldir.
Ücretsiz ekipman desteği almak isteyen vatandaşların müracaat edebileceği ana kanallar şunlardır:
Ücretsiz yatak desteğinden yararlanabilmek için öncelikli kriter, hastanın ekipmana olan tıbbi bağımlılığı ile ailenin ekonomik durumudur. Bu hizmetten faydalanabilecek gruplar:
Belediyeler, sosyal inceleme ekiplerini eve göndererek hastanın durumunu yerinde saptar. Eğer aile üzerine kayıtlı lüks taşınmazlar veya yüksek gelir tespit edilirse başvuru reddedilebilir.
Başvuru dosyasının eksiksiz olması sürecin hızlı sonuçlanması için hayatidir. Kurumların genel olarak talep ettiği belgeler şunlardır:
Belediyeler, yerel yardımlarda en hızlı aksiyon alan birimlerdir. Belediyeden ücretsiz hasta yatağı almak için ikamet ettiğiniz ilçenin belediye binasındaki "Sosyal Yardım İşleri Müdürlüğü"ne müracaat etmelisiniz. Birçok belediyenin "Beyaz Masa" veya "Mavi Masa" gibi hızlı çözüm merkezleri bu kayıtları almaktadır.
Süreç, dilekçe ve raporların teslimiyle başlar. Ardından belediyenin sosyal hizmet uzmanları evi ziyaret eder. İnceleme onaylandığında, belediye bünyesindeki lojistik ekipleri motorlu yatağı adrese getirir, kurulumu yapar ve kullanım eğitimini verir. Belediyelerin çoğu bu hizmeti "emanet" sistemiyle sunduğu için iyileşme sonrası yatağın geri teslim edilmesi zorunludur.
Müracaat noktalarını bir tablo ile netleştirmek gerekirse:
| Kurum Tipi | Birim Adı | Yöntem |
| İlçe Belediyesi | Sosyal Yardım İşleri | Şahsen Dilekçe |
| Büyükşehir Belediyesi | ALO 153 / Çözüm Merkezi | Telefon veya Online |
| Kaymakamlık | Sosyal Yardımlaşma Vakfı | Şahsen veya e-Devlet |
| Kızılay | Yerel Şube Temsilciliği | Şahsen Görüşme |
| Sağlık Bakanlığı | 444 3 833 / Evde Sağlık | Kayıt Oluşturma |
SGK ücretsiz hasta yatağı veriyor mu? sorusunun cevabı, doğrudan teslimat yerine "geri ödeme" şeklindedir. SGK, size fiziksel bir yatak göndermez; ancak doktorun yazdığı reçete ve heyet raporu ile medikalciden satın aldığınız yatağın faturası üzerinden size nakdi iade yapar.
Bu sistemde, SGK’nın belirlediği SUT (Sağlık Uygulama Tebliği) limitleri kadar ödeme alırsınız. Örneğin, yatağı 15.000 TL’ye aldıysanız ve SGK bu cihaz için 8.000 TL limit belirlediyse, aradaki farkı siz karşılarsınız. Hiç ücret ödemeden yatağa sahip olmak istiyorsanız, belediyeler veya hayır kurumları daha doğru bir adrestir.
Sağlık Bakanlığı, Evde Sağlık Hizmetleri (444 3 833) birimi aracılığıyla bu süreci koordine eder. Bakanlığa bağlı doktorlar eve gelerek hastanın yatak ihtiyacını tespit ederse, bu durum sisteme işlenir.
Eğer bağlı bulunulan bölge hastanesinin tıbbi cihaz havuzunda (bağışlar veya alımlar yoluyla) boşa çıkmış yatak varsa, bakanlık ekipleri yatağı geçici olarak adrese teslim eder. Stok yoksa, bakanlık hastayı "Öncelikli Başvuru" belgesi ile ilgili belediyeye veya SYDV birimine sevk eder. Yani bakanlık daha çok tıbbi onay ve yönlendirme makamı olarak çalışır.
Ücretsiz yatak alabilmek için gerekli olan sağlık raporu sadece Tam Teşekküllü Devlet Hastaneleri veya Üniversite Hastaneleri'nden alınabilir. Aile sağlığı merkezleri (sağlık ocakları) veya özel tıp merkezlerinden alınan raporlar kamu kurumları tarafından kabul edilmemektedir.
Heyet raporu için hastanenin "Sağlık Kurulu"na müracaat edilmeli ve hastanın yatağa bağımlılık derecesi doktorlar tarafından tescillenmelidir. Raporda mutlaka "Sürekli yatışı tıbben uygundur" ve "Hasta karyolası gereklidir" ifadelerinin bulunması, sosyal yardım başvurularının onaylanması için temel şarttır.
İstanbul’da yaşayan vatandaşlar için İBB ücretsiz hasta yatağı başvurusu oldukça profesyonel bir ağ üzerinden yönetilir. İBB, "Sosyal ve Ekonomik Destek Programı (SEDEP)" kapsamında bu hizmeti sunar.
Başvuru kanalları:
Vatandaşların kurumlara gitmeden işlem yapabildiği e-Devlet ücretsiz hasta yatağı başvurusu modülü, "Sosyal Yardım Başvurusu" altında yer alır.
İşlem adımları:
SGK’nın geri ödeme sisteminden yararlanmak için süreç şu şekilde ilerler:
Küçük ölçekli ilçe belediyeleri, kendi sınırları içindeki vatandaşlara daha hızlı hizmet verebilir. Belediye ücretsiz hasta yatağı başvurusu sırasında genellikle muhtarlık üzerinden yapılan teyitler süreci hızlandırır. İlçe belediyeleri, bütçeleri dahilinde sınırlı sayıda yatak bulundurabilir; bu nedenle stokta yatak yoksa sıraya alınma durumu söz konusu olabilir.
Hangi kuruma giderseniz gidin, sizden bir başvuru formu doldurmanız istenecektir. Bu formda şu bilgiler yer alır:
Kurumlar tarafından ücretsiz olarak sağlanan yatakların %95'i elektrikli ve motorlu modellerdir. Manuel (elle çevrilen) yataklar, hem hastanın konforunu kısıtladığı hem de bakıcıya fiziksel yük bindirdiği için artık kamu stoklarında pek bulundurulmamaktadır. Genellikle baş ve ayak ucu kumanda ile hareket edebilen 2 motorlu profesyonel medikal karyolalar teslim edilmektedir.
Evet, emekli maaşı olması yardıma engel değildir. Önemli olan hane içindeki kişi başı gelir düzeyidir. Eğer emekli maaşı hanedeki kişi sayısına bölündüğünde o yıl için belirlenen muhtaçlık sınırının altında kalıyorsa, belediyeler ve vakıflar yatak yardımı yapmaktadır. Sosyal inceleme uzmanları sadece maaşa değil, ailenin toplam giderlerine ve sosyal şartlarına da bakar.
Bu süre kurumun stok durumuna göre değişir. Büyükşehir belediyelerinde stokta yatak varsa, sosyal inceleme onayından sonra 3-7 gün içinde teslimat yapılır. Ancak stokların dolu olduğu veya yatakların başka hastalarda olduğu dönemlerde bu süre 1 aya kadar uzayabilir. Acil durumlarda belediyelerin sosyal yardım hatlarını arayarak durumun aciliyetini (hastanın taburcu olacağını vb.) belirtmek süreci hızlandırabilir.
Birçok belediye ve hayır kurumu, hasta karyolası ile birlikte vücut yaralarını önleyen "Havalı Yatak" desteğini de paket olarak sunmaktadır. Ancak her kurumun bütçesi farklıdır. Eğer yatak ücretsiz veriliyor fakat havalı yatak verilmiyorsa, doktor reçetesi ile SGK'dan havalı yatak bedeli için ayrıca geri ödeme talebinde bulunulabilir.
Eğer yatak bir belediyeden "emanet" olarak alındıysa, yatağın tüm teknik servis ve tamir sorumluluğu belediyeye aittir. Motor arızası veya kumanda bozulması gibi durumlarda ilgili birim aranmalı ve teknik ekip istenmelidir. Ancak yatak SGK ödemesiyle satın alındıysa veya hibe olarak tamamen size verildiyse, tamir masrafları genellikle kullanıcıya aittir.
Evet, belediyeler geçici sakatlık yaşayan hastalara 1 ile 4 ay arasında değişen sürelerle "Geçici Ödünç" yatak desteği sağlamaktadır. Bu durumda hastaneden alınan taburcu belgesi veya epikriz raporu başvuru için yeterli olabilmektedir. İyileşme süreci sonunda yatak temizlenerek belediye ekiplerine iade edilir.
Evet, evde bakım aylığı almak yatak başvurusu yapmaya engel teşkil etmez. Aksine, bakım aylığı alıyor olmanız, hastanın "ağır engelli" ve "bakıma muhtaç" olduğunun bir kanıtı olarak kabul edildiği için sosyal inceleme sürecinde işinizi kolaylaştırabilir. Kurumlar bu durumu bir muhtaçlık verisi olarak kabul eder.
Kesinlikle hayır. Kamu kurumlarından veya belediyelerden alınan ücretsiz yatakların iade sürecinde lojistik ve nakliye masrafları kurum tarafından karşılanır. Kurumun ekipleri adrese gelir, yatağı demonte eder ve teslim alır. Hiçbir aşamada vatandaştan nakliye veya söküm ücreti talep edilemez.
Belediyelerin çoğu ve SGK, özel hastanelerden alınan tek imzalı doktor raporlarını kabul etmemektedir. Sosyal yardım yönetmelikleri gereği, tam teşekküllü devlet hastanelerinden veya üniversite hastanelerinden alınan, üzerinde en az 3 uzman doktorun imzası bulunan "Sağlık Kurulu Raporu" şarttır.
Eğer yatak "Emanet" sistemiyle belediyeden veya bakanlıktan alındıysa, vefat durumunda vakit kaybetmeden ilgili kurum aranmalıdır. Yatağın başkasına verilmesi veya satılması yasal olarak yasaktır ve sorumluluk doğurur. İade edilen yataklar profesyonelce dezenfekte edilerek başka bir ihtiyaç sahibine ulaştırılır.
İkamet ettiğiniz ilçedeki Kızılay şubesine giderek bir "ihtiyaç dilekçesi" vermelisiniz. Kızılay genellikle bağışçıların hibe ettiği yatakları ihtiyaç sahiplerine dağıtır. Yanınızda mutlaka hastanın sağlık raporunu ve muhtaçlık belgesini bulundurmalısınız. Kızılay şubeleri stok durumuna göre değerlendirme yapacaktır.
Emanet sistemiyle dağıtılan yataklar, her hasta sonrası profesyonel sterilizasyon süreçlerinden geçer. Metal aksamlar dezenfekte edilirken, yatak üzerindeki sünger şilte genellikle yenisiyle değiştirilir. Teslimat sırasında yatağın hijyen durumunu kontrol etme ve şüpheniz varsa kılıfın yenilenmesini talep etme hakkınız vardır.
Hayır, yatağa bağımlı bir hastanın bizzat gitmesi beklenmez. Hastanın birinci derece yakını (eşi, çocuğu, anne/babası) hastanın kimlik kartı ve raporuyla tüm müracaatları yapabilir. e-Devlet üzerinden yapılan başvurular da yine yakını tarafından "vasi/veli" sıfatıyla yürütülebilir.
Şehir hastanelerinde doğrudan yatak dağıtım bürosu bulunmaz. Ancak bu hastanelerin "Sosyal Hizmet Uzmanları" mevcuttur. Raporunuz çıktıktan sonra hastane içindeki sosyal hizmet uzmanına danışarak, bakanlığın bölgedeki boşta olan cihazları hakkında bilgi alabilir ve yönlendirme talep edebilirsiniz.
Hane içinde kişi başı gelirin yasal sınırın üstünde olması, hastanın iyileşebilir durumda olması (yatağa bağımlı olmaması), hane üzerinde lüks araç veya birden fazla gayrimenkul bulunması başvurunun reddedilmesine neden olan başlıca unsurlardır.
Bu tamamen kurumun stok yapısına bağlıdır. İBB gibi büyük belediyeler genellikle yatağı; şilte, yemek masası ve serum askısı ile birlikte "full set" olarak vermeye çalışır. Ancak küçük belediyelerde sadece metal karyola ve şilte teslimatı yapılabilmektedir.
Evet, yardım istediğiniz belediyenin sınırları içerisinde resmi olarak ikamet etmelisiniz. Adrese dayalı nüfus kayıt sistemindeki adresiniz ile başvuru adresiniz tutmuyorsa ekipler sosyal inceleme yapamazlar ve dosyanız işlemden kaldırılır.
Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları genellikle yatağı doğrudan satın alıp hastaya "Ayni Yardım" olarak teslim eder. Ancak çok nadir durumlarda yatağı sizin almanız istenip faturası vakfa kesilerek ödemesi yapılabilir. Bu yöntemi uygulamadan önce mutlaka vakıf müdürüyle görüşmelisiniz.
Resmi muhtaçlık belgesi (fakirlik kağıdı) ıslak imzalı olarak muhtardan alınmalıdır. Ancak e-Devlet üzerindeki "Gelir Testi Sonucu" veya "Sosyal Yardım Bilgileri" dökümü de birçok kurum tarafından muhtaçlık kanıtı olarak kabul edilmeye başlanmıştır.
Kamu kurumları yatağı demonte halde getirir ve kendi profesyonel ekipleri tarafından kurulumu gerçekleştirilir. Kullanıcıya sadece kumanda eğitimi verilir. Güvenlik nedeniyle yatağın kurulumunu kendiniz yapmaya çalışmamalı, ekiplerin montajını tamamlamasını beklemelisiniz.
Evet, engelli aylığı (2022 sayılı kanun kapsamında) alan vatandaşlar, muhtaçlıkları tescilli olduğu için yatak yardımında öncelikli grupta yer alırlar. Bu hastaların inceleme süreçleri daha hızlı tamamlanır ve stoklardan ilk sırada faydalanırlar.
Evet, ancak yatağın havalandırma özelliklerini bozmamak adına ince, pamuklu ve nefes alan çarşaflar tercih edilmelidir. Sıvı geçirmez naylon alezler yatağın motorlu hareketlerine uyum sağlamayabilir veya hastayı terletebilir; bu nedenle medikal alez kullanımı önerilir.
"Freecycle" gibi ağlar veya Facebook üzerindeki "Hasta Yakınları Dayanışma" gruplarında iyileşen hastaların aileleri yataklarını ücretsiz bağışlamaktadır. Ancak bu yatakları alırken dezenfeksiyon işlemini kendiniz profesyonelce yapmalı ve motor sesini kontrol etmelisiniz.
Geçici koruma altındaki (Örn: Suriyeli) hastalar, Kızılay’ın mülteci destek programları veya Birleşmiş Milletler (UNHCR) destekli sivil toplum kuruluşları üzerinden bu desteği alabilirler. Belediyeler ise genellikle sadece kendi seçmen/vatandaş tabanına hizmet vermektedir.
Başvuru evraklarını teslim ettikten sonra genellikle 3 ile 15 gün içinde sosyal hizmet uzmanları eve ziyarete gelir. Bu ziyarette hastanın yatalaklık durumu, odanın hijyeni ve ailenin genel yaşam şartları bir rapor haline getirilir.
Reddedilen başvuru için belediyenin "Denetim Komisyonu"na veya CİMER üzerinden ilgili kurumun üst makamına itiraz dilekçesi yazabilirsiniz. Gelir durumunuzun yanlış hesaplandığını düşünüyorsanız, güncel maaş dökümleriyle itirazınızı kanıtlamanız gerekir.
Hayır. Hasta yatağı motorları sadece hareket halindeyken enerji harcar. Gün içinde toplamda 10-15 dakika çalıştığı düşünülürse, aylık elektrik faturasına yansıması bir tasarruflu ampulden daha azdır. Bekleme modunda enerji tüketimi yok denecek kadar azdır.
Bu iki yardım kalemi farklıdır. Hasta yatağı medikal cihaz kategorisindeyken, alt bezi sarf malzeme kategorisindedir. Ancak belediyeye başvuru yaparken her iki ihtiyacınızı da belirtirseniz, sosyal inceleme raporuna iki kalem de eklenerek beraber teslim edilebilir.
Eğer yatak belediyeden emanet ise kumanda arızası durumunda belediyenin teknik birimi aranmalıdır. Kumandalar genellikle soketli olduğu için ekipler saniyeler içinde yenisini takabilir. Kullanıcı hatası (su dökülmesi, düşürme) yoksa ücret talep edilmez.
Evet, tüm kamu kurumlarında ve belediyelerde şehit yakınları, gaziler ve gazi yakınları medikal ekipman desteğinde 1. derece öncelikli gruptur. Bu vatandaşlarımızın başvuruları gelir testine bakılmaksızın hızla onaylanır.
Kaynak: Zeki Ersin Yıldırım