Evde hasta bakımı sürecinde, hastanın konforunu ve güvenliğini sağlayan en önemli ekipman hasta yatağıdır. Ancak bu medikal cihazların doğru şekilde kurulması, sökülmesi ve kullanılması hem cihazın ömrü hem de hastanın sağlığı açısından kritiktir. Birçok aile, hastane tipi yatakların karmaşık mekanizmaları karşısında zorluk yaşayabilmektedir. Bu dev rehberde, bir hasta karyolasının kutusundan çıkarılmasından temizliğine, havalı yatak kurulumundan kumanda fonksiyonlarına kadar her detayı en ince ayrıntısına kadar inceleyeceğiz.
Hasta yatağı nasıl sökülür sorusu, genellikle tedavi süreci bittiğinde veya yatak başka bir odaya taşınacağında gündeme gelir. Söküm işlemine başlamadan önce yapılması gereken ilk ve en önemli adım, yatağın fişini prizden çekmektir. Elektrik bağlantısı kesilmeden yapılan müdahaleler motor sistemine zarar verebilir. Ardından yatak üzerindeki şilte ve nevresimler kaldırılmalıdır. Yatak en alt seviyeye indirilmiş olmalıdır; bu, mekanizmaların gevşemesini sağlar.
Söküm aşamasında sırasıyla başlıklar, yan korkuluklar ve motor üniteleri ayrılır. Başlıklar genellikle geçmeli pim sistemine sahiptir ve yukarı doğru çekilerek kolayca çıkarılır. Yan korkulukların bağlantı noktalarındaki somunlar veya pimler gevşetilerek korkuluklar gövdeden ayrılır. Eğer yatak motorlu ise, kumanda ve motor kabloları kontrol kutusundan (beyin) dikkatlice sökülmelidir. Kabloların zorlanmadan çıkarılması, pinlerin kırılmaması için önemlidir. Son olarak, yatağın ana şasesi iki parça ise birleşim yerindeki büyük cıvatalar sökülerek yatak taşınabilir parçalara bölünür.
Hasta yatağı nasıl kurulur aşaması, parçaların doğru hizalanması ve güvenli bir şekilde kilitlenmesiyle başlar. Genellikle iki ana gövde parçası halinde gelen yatak, düz bir zeminde birleştirilir. İki şase parçası birbirine yaklaştırılarak birleşim noktalarındaki yuvalara oturtulur ve bu bölgedeki emniyet cıvataları sıkıca kapatılır. Şasenin tam düz olduğundan emin olunmalıdır; aksi takdirde motorlar zorlanabilir ve gıcırtı yapabilir.
Şase birleşiminden sonra motorların montajına geçilir. Pistonlu motorlar, gövde üzerindeki yuvalara yerleştirilir ve çelik pimler takılarak kopilyalarla (emniyet halkası) sabitlenir. Ardından elektrik bağlantıları yapılır. Motor kabloları, kontrol kutusundaki renk kodlarına veya numaralara göre takılmalıdır. Yan korkuluklar ve başlıklar en son aşamada takılır. Korkuluklar, yatağın yan profillerindeki deliklere hizalanarak vidalanır. Kurulum tamamlandıktan sonra yatak fişe takılır ve boş haldeyken kumandadaki tüm tuşlar test edilerek mekanizmanın sorunsuz çalıştığı teyit edilir.
Hasta yatağı kullanma talimatı, hastanın güvenliğini garanti altına alan bir dizi kuralı içerir. Yatak kullanılmadan önce tekerleklerin mutlaka kilitli (fren sisteminin aktif) olması gerekir. Tekerlekler kilitli değilken hastanın yatağa oturması veya yataktan kalkması, yatağın kaymasına ve hastanın düşmesine neden olabilir. Yatak hareket ettirileceği zaman ise tüm kabloların prizden çekildiğinden ve yerden toplandığından emin olunmalıdır.
Kumanda kullanımı sırasında, tuşlara sertçe basılmamalıdır. Motorlar son noktaya ulaştığında bir "tık" sesi gelir; bu noktadan sonra tuşa basmaya devam etmek motorun zorlanmasına ve sigorta atmasına yol açabilir. Yan korkuluklar, hasta yatakta yalnızken daima yukarıda ve kilitli tutulmalıdır. Ayrıca, yatak altında herhangi bir eşya (terlik, kablo, evcil hayvan vb.) bulunmamasına dikkat edilmelidir; asansör özelliği kullanılırken bu eşyalar yatak mekanizmasına sıkışabilir.
| Özellik | Kullanım Amacı | Dikkat Edilmesi Gereken |
| Baş Kısmı Ayarı | Yemek yeme, TV izleme, nefes alma | 90 dereceden fazla zorlanmamalı |
| Ayak Kısmı Ayarı | Ödem önleme, kan dolaşımı | Diz eklemi hizasına dikkat edilmeli |
| Yükseklik Ayarı | Refakatçi konforu, hasta transferi | Yatak altında engel olmamalı |
| Tekerlek Freni | Güvenlik, sabitleme | Hareket ettirirken mutlaka açılmalı |
Hastane yatağı kenarı nasıl indirilir sorusunun cevabı, kullanılan korkuluk tipine göre değişmektedir. En yaygın kullanılan "tabancalı" (mandal sistemli) korkuluklarda, korkuluğun orta veya alt kısmında bulunan metal veya plastik pim/tetik mekanizması bulunur. Bu tetiğe tek elle basılırken diğer elle korkuluk hafifçe yukarı çekilip sonra aşağıya doğru kaydırılır. Bazı modellerde ise tetik çekildiğinde korkuluk dışa doğru katlanarak iner.
Eğer yatak "ahşap korkuluklu" (ev tipi) ise, yatağın yan tarafındaki kanal boyunca aşağı-yukarı hareket eden bir sistem mevcuttur. Bu sistemde genellikle yan panellerde bulunan bir düğmeye basılarak raylı sistem serbest bırakılır ve korkuluk zemine paralel şekilde indirilir. İndirme işlemi sırasında hastanın parmaklarının veya nevresimlerin raylara sıkışmamasına azami dikkat gösterilmelidir. Korkuluğu kaldırırken ise bir "tık" sesi duyana kadar yukarı çekilmeli, kilidin tam oturduğu elle kontrol edilmelidir.
Hasta yatağı yapımı sırasıyla şu adımları izler: İlk olarak, yatak boş ve düz bir zemine (oda ortasına) yerleştirilir. Alt şase parçaları karşılıklı getirilir ve ana merkezden birbirine kilitlenir. İkinci adımda, motorların (genellikle 2 veya 3 adet) gövde üzerindeki bağlantı noktalarına pimlerle montajı yapılır. Motorların yönünün doğru olduğundan emin olunmalıdır. Üçüncü adımda, elektrik kontrol kutusu (beyin) şasenin altına monte edilir ve kumanda kablosu ile motor kabloları bu kutuya takılır.
Dördüncü aşamada, yatağın dört köşesine serum askısı yuvaları ve başlık yuvaları kontrol edilerek plastik başlıklar yerlerine oturtulur. Beşinci adımda yan korkulukların montajı yapılır. Altıncı ve son aşamada ise yatak üzerine uygun ölçülerdeki (genellikle 90x190 cm) medikal şilte yerleştirilir. Şiltenin üzerine sıvı geçirmez alez ve çarşaf serilerek kurulum tamamlanır. Kurulum bittiğinde yatağın tüm fonksiyonları (baş kaldır-indir, ayak kaldır-indir) boşta çalıştırılarak test edilir.
Hasta yatağı sökümü sırasıyla yapıldığında hem daha hızlı hem de güvenli olur. İlk adım olarak yatak fişten çekilir. İkinci adımda yatak üzerindeki şilte, nevresim ve takılıysa havalı yatak tamamen kaldırılır. Üçüncü adımda, yan korkulukların gövde ile birleştiği vidalar veya mandallar sökülerek korkuluklar ayrılır. Dördüncü adımda, baş ve ayak ucu panelleri (başlıklar) yukarı doğru çekilerek çıkarılır.
Beşinci adımda, yatağın altındaki motor kabloları beyin kutusundan nazikçe ayrılır ve kablolar bir araya getirilerek bantlanır. Altıncı adımda, motorları şaseye bağlayan pimler ve kopilyalar sökülerek motorlar gövdeden ayrılır ve ayrı bir kutuya konur. Yedinci ve son adımda, yatağın ana gövdesini bir arada tutan merkez cıvatalar sökülür ve yatak iki ana parça haline getirilir. Bu parçalar ve tekerlekler, taşıma sırasında zarar görmemesi için paketlenebilir.
Hasta yatağı katlanır mı sorusu, depolama veya nakliye ihtiyacı olan kullanıcılar için önemlidir. Standart hastane tipi motorlu yataklar genellikle ortadan "katlanabilir" bir yapıya sahip değildir; bunun yerine "demonte" (parçalara ayrılabilir) bir yapıdadırlar. Yani yatak ortadan bükülerek küçülmez, ancak iki ana parça halinde birbirinden ayrılarak daha az yer kaplaması sağlanır. Katlanabilen nadir modeller "ev tipi" veya "portatif" sınıfa giren yataklardır.
Ancak yatağın üzerindeki "platformun" (hastanın yattığı yer) katlanma özelliği vardır. Medikal yataklar, hastanın sırt ve diz bölgelerine denk gelen yerlerden 2, 3 veya 4 parça halinde bükülebilmektedir. Bu bükülme (katlanma) özelliği motorlar aracılığıyla gerçekleşir ve hastaya oturma veya ayak kaldırma pozisyonu verir. Eğer yatağı bir araçla taşıyacaksanız, yatağı katlamaya çalışmak yerine demonte edip iki parça şase haline getirmek en doğrusudur.
Eve hasta yatağı nasıl alınır süreci iki ana yolla gerçekleşir: Satın alma veya kiralama. Hastanın tedavi süreci uzun veya kalıcı ise (felç, yaşlılık vb.) yatağı satın almak daha ekonomiktir. Eğer süreç geçiciyse (kalça kırığı, ameliyat sonrası 2 ay vb.) kiralama yöntemi tercih edilmelidir. Satın alma işlemi medikal mağazalardan veya kurumsal web sitelerinden yapılır. Alım yapmadan önce yatağın motor sayısına (2, 3 veya 4 motor) ve hastanın kilosuna uygunluğuna dikkat edilmelidir.
SGK üzerinden hasta yatağı almak isteyenlerin ise belirli bir prosedürü izlemesi gerekir. Tam teşekküllü bir devlet hastanesinden "hasta karyolası ve havalı yatak kullanması uygundur" ibareli bir heyet raporu alınmalıdır. Bu rapor ve reçete ile medikalciden alınan fatura SGK'ya teslim edilir. SGK, belirli bir tutarı (SUT bedeli) hastanın şahıs hesabına geri öder. Ancak piyasa fiyatları ile SGK ödemesi arasında fark olabileceği, bu farkın kullanıcı tarafından karşılanacağı unutulmamalıdır.
Hastane yataklarının yanı nasıl açılır işlemi, korkuluk tipine göre mekanik bir farklılık gösterir. Tabancalı (mandal sistemli) modellerde, korkuluğun alt kısmında yer alan pime basılarak korkuluk serbest bırakılır. Bazı modellerde bu pim çekilmeli, bazılarında ise üzerine basılmalıdır. Korkuluk serbest kaldığında, raylı sistem üzerinden aşağı doğru kayarak yatağın yan profiline paralel bir konuma gelir. Bu, "açılma" veya "indirilme" işlemidir.
Yeni nesil ABS (plastik kaplamalı) korkuluklarda ise genellikle her korkuluğun kendi üzerinde bir butonu bulunur. Bu butona basıldığında korkuluk amortisör yardımıyla yavaşça aşağıya iner. Korkulukları tamamen açmak (indirmek), hastanın yataktan tekerlekli sandalyeye transfer edilmesi veya yatak çarşaflarının değiştirilmesi için gereklidir. Korkulukları kapatırken (yukarı kaldırırken) ise ekstra bir butona basmaya gerek kalmaz; yukarı doğru çekildiğinde otomatik olarak kilitlenir. Kilitlendiğinden emin olmak için korkuluğu hafifçe sarsmak güvenlik açısından önerilir.
Hasta yatağı kilidi nasıl açılır denildiğinde akla iki farklı kilit mekanizması gelir: Tekerlek kilitleri ve kumanda kilitleri. Tekerlek kilitlerini açmak için, tekerleklerin üzerinde bulunan metal veya plastik mandala ayağınızla yukarı doğru basmanız gerekir. Mandala aşağı doğru basıldığında fren kilitlenir, yukarı kaldırıldığında ise kilit açılır. Merkezi fren sistemine sahip yataklarda ise yatağın ayak ucundaki tek bir pedal yardımıyla tüm tekerleklerin kilidi aynı anda açılabilir.
İkinci kilit türü ise kumanda çocuk kilididir. Özellikle demans veya Alzheimer hastalarının yanlışlıkla kumandaya basıp kendilerine zarar vermemesi için kumandalar kilitlenebilir. Bazı kumandaların arkasında plastik bir anahtar veya özel bir tuş kombinasyonu bulunur. Bu kilit aktifken kumandadaki hiçbir tuş çalışmaz. Kilidi açmak için anahtarı "açık" (kilit açık sembolü) konumuna getirmeli veya üreticinin belirttiği tuş kombinasyonuna (genellikle aynı anda iki tuşa 5 saniye basmak gibi) başvurulmalıdır.
Hasta yatağı kumandası, yatağın tüm fonksiyonlarını kontrol eden ana ünitedir. Genellikle bir spiral kablo ile yatağın altındaki kontrol kutusuna bağlıdır. 2 motorlu yatakların kumandasında 4 tuş bulunur; üstteki iki tuş baş kısmını kaldırıp indirirken, alttaki iki tuş ayak ucunu yönetir. 3 motorlu yataklarda ekstra iki tuş daha bulunur ve bu tuşlar yatağın komple yukarı-aşağı hareketini (asansör özelliği) kontrol eder.
Lüks modellerde "Trendelenburg" ve "Ters Trendelenburg" tuşları da yer alabilir. Kumanda üzerinde bulunan simgeler (yukarı-aşağı oklar ve yatak figürleri) oldukça açıklayıcıdır. Kumanda kullanılmadığı zamanlarda yan korkulukların üzerine asılabilmesi için arkasında bir askı aparatı barındırır. Kumanda kablosunun yatağın hareketli mekanizmalarına (makaslarına) sıkışmamasına dikkat edilmelidir; kablo ezilmeleri en sık görülen arıza nedenlerinden biridir.
| Tuş Simgesi | Fonksiyonu | Etkisi |
| Sırt Yukarı | Baş kısmını kaldırır | Yemek yeme, nefes alma kolaylığı |
| Diz Yukarı | Ayak kısmını kaldırır | Ödemi önler, dolaşımı hızlandırır |
| Yatak Yukarı | Komple gövdeyi yükseltir | Bakıcı için eğilmeyi önler |
| Düzleştirme | Tüm motorları sıfıra çeker | Hastayı düz yatışa getirir |
Hasta yatağı kurulum klavuzu, her modelde farklılık gösterse de genel prensipler aynıdır. Kuruluma başlamadan önce tüm parçaların (şase, motorlar, kumanda, başlıklar, korkuluklar ve tekerlekler) eksiksiz olduğu kontrol edilmelidir. İlk adım şasenin birleştirilmesidir. İkinci adım, motor pistonlarının şase üzerindeki demir yuvalara oturtulması ve çelik millerle sabitlenmesidir. Üçüncü adım, elektrik ünitelerinin (beyin ve kablolar) montajıdır.
Klavuzda belirtilen en kritik nokta, kablo yönetimidir. Motor kabloları şase üzerindeki plastik klipslerle tutturulmalı, yatak hareket ederken kabloların gerilmediğinden emin olunmalıdır. Dördüncü adımda tekerlekler şaseye vidalanır ve frenleri kontrol edilir. Beşinci adım yan korkulukların vidalanmasıdır. Altıncı adımda başlıklar takılır. Kurulum bittikten sonra yatak "boş" olarak en üst ve en alt sınırlara kadar çalıştırılmalı, mekanizmada herhangi bir takılma olup olmadığı gözlemlenmelidir.
Havalı yatak kurulum klavuzu, bası yaralarını önlemek için hayati bir cihaz olan havalı yatağın (boru tipi veya baklava tipi) doğru çalışmasını sağlar. Havalı yatak, hasta yatağının mevcut sünger şiltesinin üzerine serilir. Hücrelerin (boruların) yukarı baktığından ve hortum girişlerinin ayak ucunda olduğundan emin olunmalıdır. Motor ünitesi (kompresör), karyolanın ayak ucundaki demir panele asılır.
Motor ile yatak arasındaki iki adet hava hortumu sıkıca yuvalarına takılır. Motor fişe takılır ve üzerindeki ayar düğmesi "maksimum" seviyeye getirilir. Yatağın tamamen şişmesi yaklaşık 20-30 dakika sürer. Yatak tam şiştikten sonra hasta üzerine yatırılır ve motorun üzerindeki basınç ayarı hastanın kilosuna göre optimize edilir. Ayar yaparken; elinizi hastanın kalça kısmının altına soktuğunuzda yaklaşık 2-3 cm'lik bir hava boşluğu hissetmelisiniz. Eğer eliniz doğrudan zemine değiyorsa yatak çok yumuşaktır, basınç artırılmalıdır. Havalı yatak motoru 24 saat kesintisiz çalışmalıdır; kapatılması durumunda yatak söner ve koruyucu özelliği kaybolur.
Hastane yatağı nasıl çalışır sorusunun kalbinde elektrikli motorlar ve kontrol üniteleri yer alır. Kumanda üzerindeki tuşa basıldığında, kontrol kutusuna bir sinyal gider. Kontrol kutusu, şehir şebekesinden aldığı 220V elektriği 24V veya 12V gibi güvenli bir gerilime dönüştürerek ilgili motora iletir. Motorun içindeki dişli sistemi, elektrik enerjisini doğrusal bir harekete dönüştürerek pistonun (kolun) ileri veya geri gitmesini sağlar.
Bu piston hareketi, yatağın altındaki makaslı mekanizmayı iterek sırt panelini veya ayak panelini yukarı kaldırır. Asansörlü modellerde ise yatağın alt kısmındaki devasa makaslar, motorun itmesiyle tüm platformu havaya kaldırır. Her motorun içinde "limit switch" adı verilen durdurma anahtarları bulunur; bu sayede yatak en üst veya en alt noktaya geldiğinde motor otomatik olarak durur ve sisteme zarar vermez. Çalışma prensibi tamamen fiziksel itme-çekme ve kaldıraç kuvvetlerine dayanmaktadır.
Hasta yatağı nasıl temizlenir konusu hijyen ve cihaz ömrü için çok önemlidir. İlk kural, temizlik sırasında elektrikli parçaların (motor, kumanda, kablolar) doğrudan suyla temas etmemesidir. Temizlik işlemine başlamadan önce yatak fişten çekilmelidir. Metal şase ve plastik başlıklar, alkol içermeyen medikal yüzey dezenfektanları veya hafif sabunlu suyla nemlendirilmiş bir bezle silinebilir. Çamaşır suyu gibi aşındırıcı kimyasallar metal aksamın paslanmasına neden olabilir.
Yatak şiltesi (sünger yatak) genellikle sıvı geçirmez, nefes alan bir kılıfa sahiptir. Bu kılıf nemli bezle silinmeli, gerekiyorsa fermuarından çıkarılıp düşük derecede yıkanmalıdır. Kumanda üzerindeki tuş araları yumuşak bir fırça veya dezenfektan mendil ile temizlenebilir. Tekerleklerin etrafında biriken toz ve saç yumakları periyodik olarak temizlenmeli, tekerlek millerine toz tutmayan silikon spreyler sıkılarak mekanizmanın rahat çalışması sağlanmalıdır. Temizlik bittikten sonra yatak tamamen kurumadan fişe takılmamalı ve üzerine nevresim serilmemelidir.
Hayır. Hasta yatağı motorları sadece siz kumandadaki bir tuşa bastığınızda, yani hareket halindeyken enerji harcar. Bu harcama bir vantilatörden veya küçük bir ev aletinden daha azdır. Bekleme modundaki enerji tüketimi ihmal edilecek kadar düşüktür; dolayısıyla aylık elektrik faturasına belirgin bir yansıması olmaz.
Gıcırtı genellikle yatağın hareketli eklem yerlerindeki (pimin şaseye değdiği noktalar) sürtünmeden kaynaklanır. Bu sorunu çözmek için yatağın tüm hareketli birleşim noktalarına ve motor pimlerine "WD-40" veya "sıvı gres" gibi yağlayıcılar sıkılmalıdır. Ayrıca yatak şasesinin cıvatalarının gevşek olup olmadığı da kontrol edilmeli, gevşekse sıkılmalıdır.
İlk olarak yatağın fişinin prize takılı olup olmadığı ve prizde elektrik olup olmadığı kontrol edilmelidir. Ardından yatağın altındaki kontrol kutusuna (beyin) giren kumanda kablosunun yerinden çıkıp çıkmadığına bakılmalıdır. Eğer kumandada bir "kilit" anahtarı varsa kilitli olmadığından emin olunmalıdır. Hala çalışmıyorsa kontrol kutusu üzerindeki sigorta yanmış olabilir.
Havalı yataklar, aktif olarak hücrelerini şişirip indirerek basıncı dağıtır. Motor kapatıldığı anda hava hücreleri içindeki havayı tahliye etmeye başlar ve yatak kısa sürede söner. Sönmüş bir yatak, hastanın doğrudan karyola demirine temas etmesine ve bası yarası oluşmasına neden olur. Bu yüzden motor asla kapatılmamalıdır.
Yatak başlıklarının kolayca sökülebilir olması iki temel amaca hizmet eder: Birincisi, hastaya acil müdahale (kalp masajı gibi) yapılması gerektiğinde sağlık personelinin hastanın baş kısmına rahat erişmesini sağlar. İkincisi, yatağın odalar arasında dar kapılardan geçirilmesi gerektiğinde yatağın toplam boyunu kısaltarak transferi kolaylaştırır.
Tekerleklerin üzerinde bir fren mandalı bulunur. Mandal aşağı doğru basıldığında tekerlek hem dönme hem de yönlenme özelliğini kaybeder ve yatak sabitlenir. Mandalı yukarı kaldırdığınızda ise kilit açılır. Güvenlik için hasta yatakta yatarken en az iki (çapraz konumdaki) tekerleğin daima kilitli tutulması tavsiye edilir.
Çamaşır suyu metal aksamda (şasede) mikroskobik düzeyde korozyona ve paslanmaya neden olabilir. Ayrıca plastik başlıkların rengini bozabilir ve dokusunu zayıflatabilir. Bunun yerine alkol bazlı olmayan, plastik ve metale zarar vermeyen medikal yüzey dezenfektanları veya hafif sabunlu su kullanılması cihaz ömrü için daha sağlıktır.
Eğer boru tipi bir havalı yatak kullanıyorsanız ve sadece bir boru patlamışsa, o boruyu sistemden ayırıp yedek parçasıyla değiştirebilirsiniz. Çoğu boru tipi yatakta borular çıtçıtlı sistemle şasiden ayrılabilir. Baklava tipi yataklarda ise delik olan bölgeye ürünle birlikte gelen tamir kiti (yapıştırıcı ve parça) ile yama yapılabilir.
Standart motorlu yataklarda elektrik kesilince kumanda çalışmaz. Ancak bazı profesyonel modellerde yedek batarya bulunur. Batarya yoksa, motorların şaseye bağlandığı pimleri sökerek yatağı manuel olarak düz konuma getirebilirsiniz. Bazı modellerde ise motor üzerinde bir mandal bulunur; bu mandal çekilerek yatak yavaşça aşağı indirilebilir.
Modern hasta yatakları, korkuluk aralıkları ve mekanizmaları konusunda belirli güvenlik standartlarına (EN 60601-2-52) uygun üretilir. Bu standartlar, hastanın parmak veya kafasının sıkışmasını önleyecek güvenli aralıkları belirler. Ancak korkuluğu indirip kaldırırken nevresimlerin veya hastanın elinin mekanizmaya temas etmediğinden emin olunmalıdır.
Taşıma kapasitesi modele göre değişmekle birlikte, standart ev tipi hasta yatakları genellikle 100-120 kg arası hasta ağırlığını güvenle taşıyabilir. Şasenin kendisiyle birlikte toplam yük kapasitesi 200 kg'ı bulabilir. Daha kilolu (obez) hastalar için "bariatrik" adı verilen, 250-300 kg taşıma kapasiteli özel güçlendirilmiş modeller tercih edilmelidir.
Evet. Visco (akıllı sünger) yataklar, vücut ısısına ve ağırlığına göre şekil alarak basıncı daha iyi dağıtır, konforu artırır. Ancak tamamen yatalak hastalarda tek başına visco yeterli olmayabilir; mutlaka havalı yatakla desteklenmelidir. Hareketli yataklarda kullanılan şiltelerin, yatağın bükülme yerlerine uyum sağlaması için "lazer kesim" olması şarttır.
Kurulum aslında basittir ancak elektrik bağlantıları ve motor pimlerinin doğru takılması güvenlik açısından kritiktir. Yanlış takılan bir pim hastanın düşmesine, yanlış takılan bir kablo ise motorun yanmasına neden olabilir. Bu yüzden özellikle ilk kurulumun yetkili bir teknik personel tarafından yapılması ve kullanıcı eğitimi alınması önerilir.
Trendelenburg pozisyonu, yatağın komple baş aşağı (başın ayaklardan daha aşağıda olduğu) çapraz eğim almasıdır. Bu pozisyon genellikle düşük tansiyon durumlarında veya akciğer drenajı gereken tıbbi senaryolarda doktor tavsiyesiyle kullanılır. Ev tipi temel 2 motorlu yataklarda bu fonksiyon genellikle bulunmaz.
Kurumsal kiralama firmaları, her yatak iadesinde ürünleri profesyonel dezenfeksiyon tünellerinden veya kimyasal temizlik süreçlerinden geçirir. Şiltelerin kılıfları yenilenir veya sterilize edilir. Ancak hijyen konusunda şüpheniz varsa, kiralık karyolanın üzerine sermek için yeni bir sünger şilte satın alma opsiyonunu her zaman değerlendirebilirsiniz.
Gıcırtı genellikle metalin metale sürtmesinden kaynaklanır. Yatağın şase birleşim noktaları, motor bağlantı yuvaları ve korkuluk rayları zamanla yağsız kalabilir. Ayrıca yatağın kurulduğu zeminin eğri olması, şasenin gerilmesine ve her harekette ses çıkarmasına yol açabilir. Yağlama ve zemin kontrolü sorunu çözer.
Özellikle 3 motorlu (asansörlü) yataklarda, yatak komple aşağı inerken şase altında kalan terlik, kutu, uzatma kablosu veya evcil hayvanlar mekanizmaya sıkışabilir. Bu durum hem motora zarar verir hem de yatağın devrilmesine veya sıkışan canlının zarar görmesine neden olabilir. Yatak altı daima boş tutulmalıdır.
Hastane yataklarının genişliği genellikle 90-100 cm arasındadır. Standart oda kapıları ise 80-90 cm genişliğindedir. Bu nedenle yatak kurulu haldeyken kapılardan geçmeyebilir. Transfer için yatağın yan korkuluklarının indirilmesi ve başlıkların sökülmesi gerekir. Eğer hala sığmıyorsa yatak demonte edilmelidir.
En sık rastlanan arıza, kumanda kablosunun yatağın aşağı-yukarı hareketi sırasında şase makaslarına sıkışmasıdır. Kablo makasların arasına girdiğinde motorun gücüyle kolayca ezilir veya kopar. Bunu önlemek için kumanda kablosu daima yatağın yan korkuluğuna asılmalı ve serbest bırakılmamalıdır.
Fren mekanizması zamanla aşınabilir veya arasına toz/tüy kaçabilir. Öncelikle tekerlek bölgesi temizlenmelidir. Eğer fren kolu hala boştaysa tekerlek üzerindeki ayar vidası sıkılmalıdır. Sorun düzelmiyorsa tekerlek komple değiştirilmelidir; çünkü yatağın sabitlenememesi ciddi bir güvenlik riskidir.
Motorun çalışma sırasında hafif ısınması normaldir. Ancak motor el yakacak kadar sıcaksa veya plastik yanığı kokusu geliyorsa motor zorlanıyor veya kısa devre yapıyor olabilir. Bu durumda yatak hemen fişten çekilmeli ve teknik servis çağırılmalıdır. Yük sınırının aşılması da ısınmaya neden olur.
Eğer sıvı geçirmez koruyucu (alez) kullanılıyorsa ve şiltede bir çökme yoksa şilte 2-3 yıl kullanılabilir. Ancak hijyen açısından, her hastadan sonra veya şiltede koku, leke, form kaybı (çökme) oluştuğunda hemen değiştirilmelidir. Şiltenin ortopedik özelliğini yitirmesi yatak yarası riskini artırır.
Korkuluklar, mekanizmanın rahat hareket edebilmesi için belirli bir tolerans boşluğuna sahiptir; bu yüzden hafif bir sallantı normaldir. Ancak korkuluk bağlantı vidaları gevşemişse sallantı artabilir. Vidalar periyodik olarak kontrol edilip sıkılmalıdır. Kilit mekanizması tam tutuyorsa hafif sallantı güvenlik sorunu teşkil etmez.
Motoru karyolanın demirine asmak yerine, altına yumuşak bir bez koyarak komidin üzerine yerleştirebilirsiniz (hava hortumlarının bükülmemesi şartıyla). Ayrıca motorun içine toz kaçmışsa fan sesi artabilir; filtre temizliği sesi azaltır. Kaliteli "sessiz" motorlu modeller 30-40 dB arası çalışır.
Plastik (ABS) başlıklar en kolay temizlenen parçalardır. Nemli sabunlu bez veya dezenfektan mendil ile silinebilirler. Temizlik sonrası başlık yuvalarının içine su kaçmamasına dikkat edilmelidir; aksi takdirde şase içinde paslanma veya gıcırtı oluşabilir. Başlıklar iyice kurulandıktan sonra yerine takılmalıdır.
Hastane tipi yatakların şasesinin dört köşesinde genellikle yuvarlak delikler bulunur. Serum askısı bu deliklerden herhangi birine (hastanın kol damar yoluna en yakın olanı tercih edilir) takılır. Askı borusunu taktıktan sonra varsa altındaki sabitleme vidası sıkılarak askının sallanması önlenir.
Kalitesiz boyanmış yataklarda veya yatağa sert darbeler geldiğinde fırın boya çatlayabilir. Ayrıca dezenfeksiyon için kullanılan sert kimyasallar boyanın özelliğini bozabilir. Boyası dökülen kısımlar metalin hava ile temas etmesine ve paslanmasına yol açar. Bu kısımlar küçük rötuşlarla kapatılmalıdır.
Bazı gelişmiş modellerde bulunan Reset veya "Düz Konum" tuşu, yatağın tüm motorlarını aynı anda çalıştırarak karyolayı tek seferde tamamen yatay ve düz bir pozisyona getirir. Bu tuş, hastayı acil müdahale veya nakil pozisyonuna getirmek için büyük kolaylık sağlar.
Hayır, motorlu yatakların mekanizması motorun içindeki sonsuz dişli sistemiyle kilitlidir. Elektrik veya motor gücü olmadan yatağı elinizle yukarı kaldıramazsınız. Ancak motorları şaseden ayırırsanız yatak serbest kalır ve tamamen aşağı iner; bu durumda da açı veremezsiniz.
İlk kurulumda ve ilk birkaç çalıştırmada motor bobinlerinin ısınmasıyla hafif bir "yeni cihaz" kokusu gelebilir. Bu koku 1-2 gün içinde geçmelidir. Eğer koku çok keskinse ve beraberinde duman veya kıvılcım görülürse bu bir üretim hatasıdır; cihaz hemen kapatılmalıdır.
Kaynak: Zeki Ersin Yıldırım